Ototrend

Banki hipoteczne w Polsce funkcjonują na rynku od 1997 r. Jednak pomimo tak długiej obecności tych podmiotów w sektorze bankowym, nie posiadają one do tej pory silnie określonej pozycji.

Z historii banków hipotecznych wiadome jest, że rozpoczęły one swoją działalność jeszcze za czasów zaborów, w tym samym okresie co instytucje w Niemczech. Niemieckie i polskie instytucje kredytów hipotecznych mają wspólny początek oraz wspólną historię. Jednak decyzjami ówczesnych władz, polskie instytucje kredytów hipotecznych zniknęły z sektora bankowego na blisko 50 lat, tracąc swoją szansę na dynamiczny rozwój. Jak powszechnie wiadomo, niemieckie banki hipoteczne są jednymi z najlepiej funkcjonujących podmiotów w zakresie kredytów hipotecznych i listów zastawnych. Dlatego też krążą opinie, że gdyby nie przerwa w funkcjonowaniu tych instytucji na ziemiach polskich, możliwe jest, że polskie banki hipoteczne zajmowałyby równie silną pozycję na rynku, nie tylko polskim, ale i europejskim, instrumentów finansowych co banki w Niemczech.

Niemieckie banki hipoteczne są jednymi z najlepiej funkcjonujących podmiotów w zakresie kredytów hipotecznych i listów zastawnych.

Wracając jednak do rzeczywistości, po zatwierdzeniu Ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych, pierwsze pomioty złożyły swoją ofertę utworzenia banków hipotecznych. Niestety skomplikowane ustawodawstwo i długa droga legislacyjna spowodowały, że początki tych instytucji były bardzo trudne. Pierwszy bank hipoteczny – RHEINHYP-BRE (obecnie BRE Bank Hipoteczny) otrzymał licencję dopiero dwa lata po złożeniu wniosku, gdyż tyle czasu zajęły formalności. Największe trudności w tym okresie sprawiało opracowanie regulacji, które do tej pory nie występowały w bankach ze względu na specyficzny, wynikający wyłącznie ze specjalizacji banków hipotecznych charakter. Z tego też powodu wiele banków hipotecznych nie powstało, tym samym zmniejszając szanse rozwoju tego rynku.

Jako przyczynę słabej pozycji banków hipotecznych w finansowaniu sektora nieruchomości upatruje się dominującą rolę w tym zakresie banków uniwersalnych. Na koniec 2008 r. wartość kredytów udzielonych sektorowi niefinansowemu przez same banki hipoteczne stanowiła 1% kredytów udzielonych przez cały sektor bankowy.

Głównym źródłem finansowania kredytów banków hipotecznych jest emisja listów zastawnych. Problemy związane ze znalezieniem nabywców listów i zdobyciem w ten sposób odpowiedniej puli środków na refinansowanie kredytów, przyczyniają się do spowolnienia akcji kredytowej banków hipotecznych. Przyczyną zmniejszenia zainteresowania inwestycjami w listy zastawne może być między innymi wzrost awersji do ryzyka na rynku krajowym oraz sytuacja płynnościowa w sektorze banków komercyjnych. W warunkach globalnego kryzysu zaufania w 2008 r. i zaburzeń na rynku pieniężnym wiele krajowych banków komercyjnych, które stanowią największą grupą inwestorów na rynku listów zastawnych w Polsce, ograniczyło swoje inwestycje w mało płynne papiery wartościowe. W konsekwencji, w październiku 2008 r. nastąpiło zmniejszenie płynności na wtórnym rynku listów zastawnych oraz odnotowano spadek nowych emisji.

Głównym źródłem finansowania kredytów banków hipotecznych jest emisja listów zastawnych.

Na rynku nieregulowanym listów zastawnych organizatorami obrotu są najczęściej banki z tej samej grupy kapitałowej co emitenci. Podmioty te pełnią również funkcje agentów płatniczych, animatorów rynku oraz depozytariuszy listów zastawnych sprzedawanych w trybie oferty niepublicznej. Taki układ tego rynku może negatywnie wpływać na funkcjonowanie banków hipotecznych, gdyż każde problemy i ciężka sytuacja finansowa organizatorów będzie się odbijała w skutkach na działalności emitentów.

Mówiąc o problemach banków hipotecznych, należy pamiętać, że ich funkcjonowanie uzależnione jest od nastrojów panujących na dwóch największych rynkach gospodarki i to czy bank działa poprawnie, przynosząc zyski, w dużej mierze zależne jest od otoczenia zewnętrznego. Banki hipoteczne, jako pośrednicy pomiędzy rynkiem finansowym a rynkiem nieruchomości, narażone są na podwójne zagrożenie. W roku 2009 musiały one ograniczyć swoją działalność, gdyż ze względu na ciężką sytuację, zarówno na rynku długów jak i nieruchomości, pojawił się problem braku źródeł finansowania. Za przykład może posłużyć nieudana emisja BRE Banku Hipotecznego, który na jesień 2009 r. zaoferował listy zastawne na kwotę 150 mln PLN i ponieważ nie znaleźli się chętni na te papiery, cała transza musiała zostać objęta przez akcjonariusza banku - BRE Bank. 

Patrząc na działalność banków hipotecznych od strony prawnej, problemem w funkcjonowaniu tych podmiotów jest nie w pełni uregulowane prawo dla instrumentów banków hipotecznych, a także liczne ograniczenia wynikające z ustawodawstwa. Co prawda ściśle określony przez  Ustawę o listach zastawnych i bankach hipotecznych z 1997 r. zakres działalności tych baków powoduje, że udzielane kredyty i emitowane listy są bardziej bezpieczne i wiarygodne, jednak wysoce restrykcyjny charakter tej ustawy powoduje, że zawężone możliwości nie pozwalają na rozwój w szerszym zakresie.

Pomimo to, że popularność i wiarygodność listów zastawnych, a także samych banków hipotecznych, w każdym roku jest coraz większa, nie funkcjonują one na tak wysokim poziomie jak odbywa się to w innych krajach Europy, a ich udział w finansowaniu kredytów oraz na rynku długów jest nadal niewielki.

• « Powrót
• Zobacz więcej podobnych
• Dodaj do ulubionych
• Poleć
• Wydrukuj